របរធ្វើនិងលក់នំបញ្ចុកខ្នាតតូច

ដោយ តូច អតក្កមា

ក្រៅពីរបរធ្វើស្រែចម្ការ នៅពេលទំនេរដៃពីធ្វើកសិកម្មអ្នកស្រែតែងខំឆ្លៀតបោចផ្ដៅ, បោចរពាក់, រែងជាល, ចាក់ស្មុគ, ធ្វើធូប, ធ្វើនំនែកឬអ្វីផ្សេងទៀត ពោលគឺរករបរបន្ថែមទៀតដើម្បីទ្រទ្រង់ជីវភាព។ ខាងក្រោមនេះខ្ញុំនឹងរៀបរាប់អំពីអាជីវកម្មមួយខ្នាតតូច ជាលក្ខណៈគ្រួសារនៅជនបទ គឺរបរធ្វើនំបញ្ចុក។ គ្រួសារដែលខ្ញុំលើកយកមកនិយាយនេះគឺគ្រួសារលោកយាយ រិចយឹប និង អ៊ំស្រី សុខយ៉ន ត្រូវជាកូន ព្រមទាំងក្មេងស្រីប្រុសបីនាក់ត្រូវជាចៅ ដែលរស់នៅក្នុងបន្ទុក។ អ្នកទាំងនេះរស់នៅភូមិគោកត្នោត, សង្កាត់គោកចក, ស្រុកសៀមរាប, ខេត្តសៀមរាប។ ភូមិនេះស្ថិតនៅប៉ែកខាងលិចនៃតំបន់អង្គរ នៅលើទំនប់ខាងជើងនៃបារាយទឹកថ្លាតែម្តង។

អំពីបច្ចេកទេសធ្វើនំសុទ្ធសាធ គឺថាមិននិយាយពីសម្លនោះ មានការរៀបរាប់រួចមកហើយដែរ។ បើនិយាយតែពីបណ្តាញពត៌មានវប្បធម៌ខ្មែរនេះ គឺមាននៅជំពូក១ដូចគ្នា ត្រង់លេខរៀង៦៤ ដោយលោកសួង សុខរ៉ូ។ ចំណែកបំណងខ្ញុំនៅទីនេះវិញ គឺចង់បង្ហាញពីសកម្មភាពនេះក្នុងក្របខណ្ឌជារបរ ជាពិសេសជារបរយ៉ាងតូច បានចំណូលតិច នៃគ្រួសារមួយដែលមានជីវភាពមិនធូរធាយប៉ុន្មានឡើយ។

អំពីរបៀបធ្វើនំ ៖ ជាដំបូង មុននឹងបានម្សៅធ្វើនំ គេត្រូវត្រាំអង្ករតាំងពីពេលរសៀលហើយទុកចោលពេញមួយយប់នោះសិន។ អង្ករនោះ ម្តងៗអស់៨កំប៉ុង ដើម្បីបានជាសាច់នំទម្ងន់ប្រមាណ៥គីឡូក្រាម។ គេជ្រើសយកតែអង្ករខ្សាយបាយរឹងប៉ុណ្ណោះ ព្រោះថាបើយកម្សៅអង្ករស្រូវទន់ នៅដំណាក់កាលរោយម្សៅនំ សាច់នំបញ្ចុកនឹងទន់ជ្រាយធ្វើពុំកើត។ នៅរូបលេខ១ យើងឃើញថា ទាល់តែព្រលឹមស្អែកឡើង ទើបលោកយាយយកអង្ករដែលត្រាំមួយយប់នោះទៅកិនជាម្សៅ ដោយមានចៅជួយ។ បានហើយ រុំក្រណាត់ជិត។ បន្តាប់មកគាត់យកតួត្បាល់ដែលធ្ងន់នោះមកសន្កត់ចោលឲ្យស្រស់ទឹក (រូបលេខ ២)។ ទាល់តែដល់រវាងម៉ោង២រសៀលទើបយកម្សៅដែលស្រស់ទឹកអស់ហើយទៅច្របាច់លុញជាដុំមូលមួយ។ ដល់ដំណាក់កាលនេះគេហៅម្សៅនោះថាក្របៅ។ បន្ទាប់មកទៀត កូនស្រីគាត់ ដែលត្រូវជាម្តាយធំនៃយុវជនទាំងបី យកក្របៅទៅចំហុយ (រូបលេខ ៣-៤)។

ក្រោយមួយសន្ទុះមកក៏ស្រង់វាទៅបុកនឹងក្ដឿងឲ្យស្អិតចូលគ្នា ដោយមានក្មួយប្រុសម្នាក់អ្នកជាន់ត្បាល់ (រូបលេខ៥)។ ពេលនោះ គាត់ចាប់ចាក់ទឹកលាយជាមួយម្សៅបន្តិច ហើយវាយច្របាច់ម្ដងទៀត ។ ដំណាក់កាលនេះហៅថាកាច់ក (រូបលេខ ៦)។ ផុតពីនោះមកទៀត គេចាប់ផ្ដើមរោយ ដោយកៀរយកម្សៅដែលកាច់កនោះដាក់ក្នុងប៉ែន ទើបសង្កត់ម្សៅឲ្យធ្លាក់ចូលក្នុងឆ្នាំងដែលមានទឹកកំពុងពុះ (រូបលេខ ៧)។ ពេលនោះគេកូរទឹកបណ្តើរ ដើម្បីកុំឲ្យសរសៃនំជាប់គ្នា។ ពេលឃើញសរសៃនំអណ្ដែតមកលើ ត្រូវដួសស្រង់ យកមកលាងក្នុងទឹកត្រជាក់ ពីរទៅបីទឹក ដើម្បីឲ្យនំចុះត្រជាក់ (រូបលេខ ៨)។ ឯចុងក្រោយគឺចាប់កូន ឬចាប់ចង្វាយនំបញ្ចុក (រូបលេខ ៩-១០)។

ម្សៅដែលជាប់នៅបាតប៉ែន គេអាចកៀរយកទៅដុតគ្រាន់ហូបទទេដោយសារឈ្ងុយ (រូបលេខ ១១) ឬក៏បង់ចូលទឹកពុះដែលនឹងអណ្ដែតដូចនំបង្កប់ស្ករ (នំផ្លែអាយ)។ នំបញ្ចុកធ្វើរួចថ្មីៗ អាចហូបជាមួយអំបិលម្ទេសក៏មានរសជាតិផ្លែកម្យ៉ាងដែរ។

ការកិនម្សៅនិងធ្វើនំអាចធ្វើទុកពីល្ងាចសម្រាប់លក់ព្រឹកបន្ទាប់បាន តែចំពោះទឹកនំបញ្ចុក គឺថាសម្លវិញ ចាំបាច់ត្រូវតែចាំស្អែកក្រោកពីព្រឹកដើម្បីស្លមុនពេលទៅលក់។ បើពុំនោះទេ គឺទុកនោះយូរពេកបណ្តាលឲ្យខូច ព្រោះសម្លមានខ្ទិះទុកមិនសូវបានយូរ។ មួយវិញទៀតទឹកសម្ល បើនៅថ្មីៗទើបរសជាតិឈ្ងុយឆ្ងាញ់។ រាល់ពេលធ្វើទឹកសម្លសម្រាប់លក់មួយពេល ត្រូវការគ្រឿងផ្សំដូចតទៅ ៖ ត្រីកន្លះគីឡូ, ដូង៣, ខ្ជាយ, រមៀត, គល់ស្លឹកគ្រៃ, និងខ្ទឹមស។ ដូងត្រូវក្រោកពីម៉ោង៤ភ្លឺ ដើម្បីពុះហើយកោសនិងពូតយកខ្ទិះ ដោយទុកខ្ទិះដើមនិងខ្ទិះចុងឲ្យដាច់ឡែកពីគ្នា។ ចំណែកឯត្រីវិញ អាចស្រុសទុកពីល្ងាចបាន ព្រោះត្រូវទុកឲ្យត្រជាក់ដែររួចទើបបេះសាច់។ ទឹកដែលស្រុសត្រីពីល្ងាចនោះ គេយកទៅដាក់ដាំឲ្យពុះជាមួយខ្ទិះចុងនៅពេលព្រឹកទៀត។ ចំណែកខ្ជាយ, រមៀត, គល់ស្លឹកគ្រៃ, និងខ្ទឹមស ត្រូវបុកចូលគ្នា។ ពេលបុកគ្រឿងម៉ត់ចូលគ្នាល្អហើយ ទើបដាក់សាច់ត្រីបុកលាយជាមួយគ្រឿងនោះមួយសាទៀត។ ពេលមើលឃើញថាល្អិតសមល្មមហើយ គេកៀរវាដាក់ចូលឆ្នាំងហើយចាក់ខ្ទិះដើមចូលរួចចំអិនវា។ មួយសន្ទុះក្រោយមកទើបគេចាក់ទឹកស្រុសត្រីនិងខ្ទិះដែលគេដាំពុះនោះ ចូលគ្រឿងដែលកំពុងចំអិនក្នុងឆ្នាំង ហើយបន្តដាំមួយស្របក់ទៀតទើបរួចរាល់។ រូបលេខ១២ គឺទឹកសម្លដែលនៅក្នុងភាជន៍ជ័រមួយ បើកគ្របនៅពេលលក់។ អ្នកខ្លះនិយមដាក់ទឹកផ្អែមបន្ថែមទៀតដែរ (រូបលេខ ១៣)។ ដើម្បីធ្វើទឹកផ្អែម ដំបូងត្រូវយកស្ករត្នោតឆឹង លាយជាមួយម្ទេសក្រហម រួចដាក់ទឹកចូលដាំទាល់តែពុះ ទើបបុកសណ្ដែកដីដាក់ចូលជាការស្រេច។ ចំណែករបោយវិញ ជាធម្មតាមានត្រសក់, សណ្ដែកបណ្ដុះ, សណ្ដែកួរ, ត្រយោងចេក។ បើថ្ងៃណារកបានផ្កាស្នោក៏ដាក់បន្ថែមដែរ។ ជាទូទៅ របោយគាត់តែងតែទិញក្រោយពេលលក់ដូររួច គឺថាទិញទុកសម្រាប់ការលក់នៅថ្ងៃស្អែក។

បន្ទាប់ពីធ្វើទឹកសម្លរួចរាល់ហើយ គាត់រៀបចំដាក់នំ, ទឹកសម្ល, និងចានក្បានក្នុងកញ្ច្រែង រួចដាក់លើកង់ ជិះចេញទៅលក់តាមផ្លូវក្នុងភូមិ។ ពេលខ្លះឈប់លក់នៅតូបលក់ឥវ៉ាន់ចាប់ហួយគេមួយសន្ទុះ។ លុះមើលឃើញថាទំនងជាស្ងាត់មនុស្សហើយ ទើបគាត់ជិះកង់បន្តលក់រហូតដល់ចុងភូមិ។ ជាធម្មតាត្រូវជិះលក់ពីដើមភូមិដល់ចុងភូមិ រហូតដល់ថ្ងៃជិតត្រង់ទើបត្រឡប់មកផ្ទះវិញ។ ជួនកាលក៏ដាច់ឆាប់អស់ជាងនោះ។ នំបញ្ចុករបស់គាត់លក់ក្នុងមួយចានពីចន្លោះ ១៥០០‍៛ ទៅ ២០០០៛ អាស្រ័យតាមអ្នកទិញបញ្ជា។ មានពេលខ្លះដែរ ដែលមួយចាន ១០០០៛ តែច្រើនលក់ឲ្យក្មេងៗ។ ម៉្យាងទៀតក៏មានច្រកស្បោងខ្ចប់ទុកសម្រាប់អ្នកដែលប្រញ៉ាប់ទៅធ្វើការនៅឯផ្សារនិងនៅឯក្រុងសៀមរាបទៀតផង (រូបលេខ ១៤)។

រូបលេខ១៤

តើរបរនេះនាំចំណូលមកបានប៉ុន្មានសម្រាប់គ្រួសារ ? វត្ថុធាតុដើម (អង្ករសម្រាប់ធ្វើនំ, ដូងសម្រាប់យកខ្ទិះ...) អស់ចំណាយ២០.០០០៛ ឯចំណូលបានពីលក់មកវិញគឺ៤០.០០០៛ បានសេចក្តីថា «ចំណេញ» បាន២០.០០០៛។ ដែលហៅថាចំណេញនេះគឺនិយាយឲ្យស្រួលស្តាប់ប៉ុណ្ណោះ ត្បិតយើងមិនបានយកមកបូកសងជាមួយពលកម្មមនុស្សច្រើននាក់, ពេលវេលា, និងវត្ថុខ្លះដែលបានមកទទេ តែដែលត្រូវទៅរកដែរ ដូចជាឧសជាដើមផង។ ក្នុងប្រាក់២០.០០០៛ នេះ គ្រាន់តែឲ្យយុវជនទាំងបីនាក់ទៅសាលាក៏អស់ក្បែរតែ១០.០០០៛ ទៅហើយដែរ ដូច្នេះរបរនេះគ្រាន់តែជាផ្នែកមួយប៉ុណ្ណោះក្នុងការរកថវិកាជួយទ្រទ្រង់ជីវភាព។ មួយវិញទៀត នៅពេលសាបព្រោះ, ដកស្ទូង និងច្រូតជាដើម គេត្រូវតែផ្អាកមួយរយៈ។

ក្រៅពីស្រែ គ្រួសារនេះមានរបរផ្សេងៗទៀត យកមកផ្សំគ្នា។ សព្វថ្ងៃនេះគឺចាក់ស្មុគលក់ឲ្យទៅឈ្មួញកណ្តាល ដែលត្រូវចំណាយពេលច្រើន តែក្នុងការងារនេះគឺមានលោកយាយជាម្តាយជួយពេញដៃពេញជើង។ ម្យ៉ាងទៀត លោកយាយតែងធ្វើធូបលក់ ដូចមានបង្ហាញក្នុងបណ្តាញពត៌មានវប្បធម៌នេះ ក្នុងជំពូក១ដដែល, ត្រង់លេខរៀងទី២១។